|
Зогсоолгүй зам, зохиогүй торгууль Сүүлийн үед унаа тэрэгтэй нэгэн энд тэнд ажил хөөцөлдөж яваад эргээд ирэхэд машиных нь дугаар алга болчихсон байхтай таарах явдал элбэг боллоо. Түүний оронд урд шилэн дээрээ “Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 11-р зүйлд заасан түр буюу удаан зогсох заалтыг зөрчсөн тул улсын дугаарыг хураав” гэсэн томоос том шар хуудас угтах болов. Уурлаж, бухимдаж, хэд дэвхцээд аргаа барсан нөхөр замын цагдаа руу шогшихоос өөр аргагүй.
Сэтгэгдэл бичих (1 Сэтгэгдэл)
Нийтээрээ үгээгүйчүүдийн байгууллага (НҮБ) Нэгдсэн үндэсний байгууллагыг эдүгээ ийн нэрлэх болов. Учир нь НҮБ-ын гаргаж байгаа шийдвэр бүхэл бүтэн улс үндэстэний хувь заяаг шийддэг болохоор энд жинхэнэ мэргэшсэн хүмүүс ажиллах ёстой гэж үздэг. Гэтэл тийм биш бололтой. АНУ-ын Тагнуулын төв газарт НҮБ-ын асуудлыг эрхэлдэг Марк Брандлер саяхан мэдэгдэл хийж, “НҮБ ямар зорилготой, хэрхэн ажлаа явуулдаг байгууллага болохыг огтхон ч ойлгохгүй юм. Удирдлага нь алс холын зэрлэг уудам тал, элсэн цөл, эсвэл энд тэнд орхигдсон арал, шугуйгаас баахан хүн авчраад Нью-Йоркийн төв дэхь энэхүү тэнгэр баганадсан байранд суулгачихаад, тэднээсээ соёлт хүн төрөлхтний төлөөлөгчдийн хэмжээнд шийдвэр гаргана хэмээн найдаж суудаг нь даанч харамсалтай” гэжээ.
Мөнгөтэй л бол бүх зүйл бүтэх юм шиг бодоод алдсан Бид үнэхээр хүүхдүүдээ баярлуулж чадаж байна уу? Чихрээр хуурч, гоё үгээр бялууруулаад л жилийн дөрвөн улиралдаа ганцхан өдрийг нь тэднийх хэмээн зарлаад л... Энэ дугаарынхаа зочноор “Хүүхдийн төлөө үндэсний төв”-ийн дарга Н.Тогтохнямыг урьлаа. Уран ба геополитикийн сонирхол Эдийн засгийн хямрал дахь түр зуурын нөхцөл байдал Дэлхийн санхүүгийн хямралаас шалтгаалаад эдийн засгийн онолын номлол хүртэл өөрчлөгдөж магадгүй байгаа үе ирлээ. Гэтэл манайхан энэ, тэр номлолыг авч хэрэгжүүлж байна гээд суух нь хэр оновчтой бол. Мэдээллийн технологи асар хурдацтай хөгжиж, дэлхий ертөнц глобальчлагдан кибер экономик ноёлж байгаа үед үндэсний валютаа үнэгүйдүүлэхээс аварч байна гээд эдийн засгаа форматлаад, дахин сэргээж recovery хийж чадах юм гэж үү. Харин ч бүр төгрөгийн ханш доод хэмжээндээ хүртэл унах магадлалыг нэмж байгаа юм биш байгаа. Сул хуулийг дагасан ноён хөрөнгө оруулалт “Made in Mongolia”... Бид үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмждэг. Сүүлийн гурван жилд “Made in Mongolia” нэртэй хувцасыг бид маш ихээр нь худалдан авч байгаа билээ. Энэ хувцаснууд эх орны минь үйлдвэрийнх, тэгээд ч үнэ хямд. Цагаан сараар бэлгэнд өгчихнө, эх орондоо хөрөнгө оруулалт хийж байгаа нь тэр. Бид Монголдоо хөрөнгө оруулалт хийх гэж байгаа бол эх орны бүтээгдэхүүнээ л авах нь зүйн хэрэг. Харин Монголд үйлдвэрлэсэн гэсэн тодотголтой гадаад барааг биш.
Нийслэл үү, "Улаанбаатар" зах уу Долдугаар сарын 1-нд шатсан МАХН-ын цагаан байрны хажууд албан байрны зориулалттай болов уу гэмээр өндөр байшин бослоо. Уг нь түүнийг “Шангрила” гэсэн нэртэй зочид буудал болно гэж ярьдаг байв. Ямар ч байсан түүнийг дөнгөж босгох гэж байхад УИХ-ын гишүүн Л.Гүндалайгийн “цэргүүд” дайрч, барилгачдын нь майхан савыг эвдээд хоол хүнс дээрэмдсэн хэрэг гарч байв.
Оросуудаа Монголыг санацгаа Оросууд Абхаз, Өмнөд Осетийг тусгаар улс хэмээн зарласанд европынхон айж байна. Одоо Украйнаас Крым, Молдаваас Днестр хавийг салгах болно гэлцэх аж. Мөн оросууд ийм алхам хийснээрээ 96 жилийн өмнө Гадаад Монголыг Хятадаас салгахдаа хийсэн арга туршлагаа л дахин ашиглалаа хэмээж байна.
Нийслэлийн нэрийн хуудсын нэг нь такси Нэг хэсэг Улаанбаатар тэр аяараа явгарах шахаж байсан үеийг би мэднэ. 1990-ээд он шүү дээ. Тэр үед автобусанд сууна гэсэн ойлголт байсангүй. Түүнтэй морь шиг уралдан шандас шөрмөсөө шалгаад хаалганых нь бариулаас атган зүүгдэж чадвал хамгийн азтайд тооцогддог байлаа. Ийнхүү хаалга цонх, арын нь шатнаас зүүгдээстэйгээр захын хорооллынхон хотынхоо төв рүү орж ирнэ. Ерөнхийдөө өглөө оройдоо ийм маягтайгаар амь өрссөн ширүүн тэмцэл хийдэг байжээ.
Евро Еврогийн дэвсгэртүүдийг “Европын цаг үеүд ба стил“ сэдвээр австрийн зураач Роберт Калина бүтээжээ. Таван Еврог классик стилиэр, арван Еврог романтик стилиэр, хорин Еврог готик, тавин Еврог сэргэн мандал, зуун Еврог барок рококо, хоёр зуун Еврог шил төмрөн архитектур, таван зуун Еврог 20-р зууны орчин үеийн архитектур стилиэр бүтээжээ. Нүүрэн талын гол элемент нь хаалга, цонх ба ар талын гол элемент нь гүүр байдаг бөгөөд гэхдээ эдгээр нь тодорхой барилгууд бус тухайн цаг үеийг төлөөлүүлэн зурсан дүрслэлүүд юм.
“Аянгат бороо”-ны тухай Дэлхий дахинд хятад хэл, соёл судлал ид эрчимтэй өрнөж байгаа энэ цаг үед хөрш орныхоо сонгодог зохиол бүтээлийг үзэж мэдэхийг бидний үүрэг гэж санах нь зүйн хэрэг юмаа. Монгол Хятадын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 60-н жилийн ойн босгон дээр Х-түц хамтлагийн жүжигчид хятадын сонгодог жүжгийг амилуулсан нь чухал ач холбогдолтой болж байна. Хакерууд зохион байгуулалтанд орчихлоо Е.Касперский 1997 онд антивирусны программ бичдэг Kaspersky Lab компаниа байгуулжээ. Тус компанийн антивирусны программ дэлхий даяар тархаж найдвартай, чанартай байдлаараа олны талархлыг хүлээсэн программ болж чадсан байна. Калашниковыг март! Оросын шинэ Брэнд бол Касперский, Касперский бол оросын Билл Гэйтс хэмээн шуугилдах болов. Энэ программ манайд ч их тархсан байгаа. Тус компанийн захирал Е. Касперскийтэй хийсэн ярилцлагыг толилуулж байна. Сэтгэл төвшин хүн өвчин тусдаггүй Монголд анх удаа тархины гүний буюу гуравдугаар ховдлын хавдрыг авах мэс заслыг амжилттай хийлээ гэж сонсоод, мэс заслыг гардан гүйцэтгэсэн “Ачтан” эмнэлгийн эмч Ц.Энхбаяртай уулзахаар зорьлоо. Энэ төрлийн хавдар ховор тохиолддог бөгөөд гадагшаа явж эмчлүүлэхэд асар их зардал шаарддаг ажээ. Өмнө нь манайд энэ төрлийн мэс заслыг хийх боломжгүй байсан бол тус эмнэлэг техник тоног төхөөрөмж, өндөр хүчин чадалтай микорскоп оруулж ирснээр энэ төрлийн хагалгааг хийх боломжтой болсон байна. Цагаан гурил уураг тархины дайсан Эрүүл хүнс гэж юу юм бэ? Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас “Хүний эрүүл мэндийг дэмжихийн зэрэгцээ, хоол тэжээлтэй холбоотой аливаа өвчнөөр өвчлөх эрсдэл учруулдаггүй хүнсийг эрүүл хүнс гэнэ” гэж тодорхойлжээ. Тэгээд эрүүл хүнсний тоонд дараах хүнсний бүтээгдэхүүнийг багтаан тооцсон байна. Тахирыг нь тэгшилж, дутууг нь дүүргэнэ Тэргэнцэртэй, цагаан таягтай, сонсголын аппараттай хүмүүсийг бид хөгжлийн бэрхшээлтэй гэж нэрлэдэг. Өсч хөгжихөд нь бие бялдар, оюун санааны хувьд бэрхшээл учирч байгаа болохоор нь тэдэнд ийм тодотгол өгсөн байхаа гэж ойлгодог. Эрүүл саруул алхаж яваа бидэнд тэгэхээр хөгжихөд ямар нэгэн бэрхшээл тохиолддоггүй гэсэн санаа эндээс гарч байгаа юм.
Би валютын ченж Надад уул хаданд нууж дарсан хур хөрөнгө байхгүй ч ууж идэхээсээ хугасалж дундалж цуглуулсан хэдэн төгрөг бий. Шаазгай зүү олоод хийх газраа олохгүй гэдэгчлэн хэдэн төгрөгөө хаана хадгалах хийх байх газраа олж ядаж байна. Хорин сайхан шарыг маань хоёрхон хулгана идчихлээ гэдэг шиг. Инфляци, хямрал, долларын ханшийн савалгаа энэ тэр нийлээд хэдэн төгрөгийг минь юу ч биш болгож байна.
Хүүхдийн хөгжилд нийгмийн хүчин зүйлийн нөлөө Алдарт сэтгэл судлаач Эрих Фроммын 1958 онд анх испани хэлээр “Los factores sociales y su influencia en el desarrollo del niсo” нэрээр La Prensa Mйdica Mexicana сэтгүүлийн 23 дугаарт (227-р талд) нийтлүүлж байсан илтгэлийг Jorge Silvia Garcia англи хэл рүү орчуулжээ. Түүнийг нь 1992 онд Karl von Zimmermann герман хэлнээ хөрвүүлсэн байдаг. Энэ илтгэлийг Ш.Батсүх герман хэлнээс орчуулан танд хүргэж байна. Өртөг өндөртэй ч эрэлт ихтэй модон эдлэл “Монголд үйлдвэрлэв” гэсэн шошготой бүтээгдэхүүний тоо нэмэгдэж байгаа нь талархууштай. Үндэснийхээ үйлдвэрүүдийг дэмжиж, тэдний бараа бүтээгдэхүүнийг худалдаж авна гэдэг нэг ёсны дотооддоо өөрсөддөө хийж байгаа хөрөнгө оруулалт. Гэхдээ үндэсний үйлдвэрлэгчийн хийц гээд сонгохоор харьцангуй үнэтэй байгаа тал ажиглагддаг. Дэлхий ээж Хурмастаас хур тундсыг шимтэн шингээж, хөрстөөс ус рашаанаа ундраан умдаалж, үндэстэй бүхнийг ургуулан дэвжээж, үр төлтэй бүхнийг үржээн өсгөсөн Яндашгүй өглөгч Дэлхий ээж таныгаа хүн төрлөхтөн гүйцэд таньсан гэж үү?
Шарилжны ач тус Нийслэлчүүдийн толгойны өвчин болсон харшил эхлэх цаг хаяанд иржээ. Хүмүүс ихэвчлэн “Хаа сайгүй ургасан урилгагүй зочин шарилжнаас болж харшлын өвчин сэдэрлээ, харшилтай боллоо” гэж ярьцгаадаг. Тэгвэл шарилж болгон харшлын үүр уурхай биш гэдгийг уншигч та мэдэх үү?
Мэдээний архив...
|
|
|||||||||||||||
|
|
